Duygunun Değiştirilmesi

Duygularımızın Değerlendirilmesi başlıklı yazımda en yoğun sağlıksız birincil duyguya ulaşabilme sürecinden bahsettim. Bu süreç aslında duygu değiştirmenin temelini oluşturur. Duygularımızı anlık ve sürekli olarak değiştirmemiz kolaydır. Bizi zorlayacak olan hissedilen duygu veya duyguların, derecesini (birincil, ikincil, araçsal), yoğunluğunu ve sağlıklı olup olmadığını değerlendirme alışkanlığını kazanmaktır. Her becerinin kazanılmasında olduğu gibi duyguların değerlendirilmesi becerisini de kazanmak için sürekli yapacağınız tekrarlar ile duygularınızı rahatlıkla değerlendirebiliyor olacaksınız.

Farz edelim ki duygularınızı değerlendirdiniz ve iş yerinde en yoğun yaşadığınız sağlıksız birincil duygunuzun utanç olduğunu saptadınız. Bu duygunuzu değiştirmek için birçok duygu değiştirme yöntemini kullanabilirsiniz. Bu yöntemleri tek başınıza yapabileceğiniz gibi terapistiniz, bir arkadaşınız veya grup etkinliği ile yapabilirsiniz. Bu yazımda sizlerle, kendi başınıza ve arkadaşlarınızla kullanabileceğiniz dört duygu değiştirme yöntemini paylaşacağım. Bu dört duygu değiştirme yöntemi:

1- Çağrışım yapan uyaranlar

2- Duygu durum sevki

3- Rol değişimi

4- Saklı ben

Çağrışım Yapan Uyaranlar

Duyguları değiştireceğimiz en hızlı ancak bir o kadarda etkisi az olan yöntem çağrışım yapan uyaranlar yöntemidir. Günlük hayatta biz farkında olmadan sıklıkla duygularımızı değiştiren bu çağrışım yapan uyaranlara maruz kalırız. Bir mağazaya girdiğinizde içeride çalan dinlendirici müzikten, gün batımını izlemenize, sokaktaki çöpün kokmasından sevdiğiniz birisine sarılmanıza kadar birçok irili ufaklı uyaran duygularımızı etkiler.

Kimisi hoş duygulardır, kimisi ise o an yaşamak istemediğimiz, hoş olmayan duygulardır. Bu uyaranları kontrol altına aldığımızda, içinde bulunduğumuz durumda yaşamak istemediğimiz duyguyu değiştirir ve o duyguyu daha sonra değerlendirmek için bir kenara kaldırabiliriz. Yapmamız gereken tek şey duygumuzu değiştirebilecek uyaranlara ulaşmak ve odaklanmak. Duygudurum Sevki Duygu, anlık bir uyarı sonucu verdiğimiz ilk tepkidir ve bu tepki o anlıktır. Uyarıcının etkisi geçtiğinde kaybolur. Duygudurum ise uzun süre bir duygunun etkisinde olmaktır. Örneğin, üniversite sınavına hazırlanan bir çocuğun, sınav süresi yaklaştıkça kaygısının da artması ve sürekli kaygılı olması gibi. Sürekliliği olan bu duygu halini kontrol etmek için sürekli uyarıcılara ihtiyacımız vardır. Yani çağrışım yapan uyaranlarda olduğu gibi bizi bir duygudurumuna sevk edecek uyaranların sürekli etkisinde kalmalıyız. Örneğin, belirli türlerde kitap okumak, müzik dinlemek, veya film izlemek duygudurumumuzun yönlendirmemizi sağlar. Rol Değişimi Rol değişimi yöntemi ile duygunuzu değiştirmek için arkadaşınız sizin rolünüzü alır. Siz de değiştirmek istediğiniz duyguya neden olan kişinin rolünü alırsınız. Ardından samimiyetle duyguya neden olan etmenleri tartışırsınız. Bir başkasının gözünden değerlendirme yapmak yaşadığınız duygunun uzun süreli değişmesine yardımcı olacaktır. Saklı Ben Bu yöntemde de rol değişiminde olduğu gibi arkadaşınızla çalışacaksınız. Ancak burada duygunuza neden olan kişinin rolünü değilde kendi içinizdeki saklı benliğiniz olacaksınız. Her birimiz olayları bir kendi benliğimizle birde saklı benliğimizle değerlendiririz. Bu saklı benin ortaya çıkması ve duygunuzu kendi benliğinizle birlikte değerlendirmeniz de rol değişiminde olduğu gibi duygunun uzun süreli değişmesine yardımcı olur.